Ana Sayfa Sağlık 5 Ocak 2023 61 Görüntüleme

Kötü haber bağımlılığı mı, haberden kaçma davranışı mı?

Sosyal medyada daima olarak berbat haberleri okumaya devam etmek için kullanılan ‘kötü haber bağımlılığı’ olgusunun bilhassa koronavirüs pandemisi periyodunda öne çıktığını belirten uzmanlar, bu davranışın temelinde hayatta kalma düzeneğinin bir gereği olarak tehlikelerden evvelden haberdar olma gereksinimi olduğunun altını çiziyor. Kimilerinde ise bu durumun bilakis haberden kaçınma davranışının ortaya çıktığını kaydeden Doç. Dr. Gül Esra Atalay, her iki durumun da hakikat haber alma hakkının önünde birer mahzur olduğunu ve kesinlikle gayret etmek gerektiğini söyledi.

Üsküdar Üniversitesi İrtibat Fakültesi Gazetecilik Kısmı öğretim üyesi Doç. Dr. Gül Esra Atalay, makus haber bağımlılığına ait değerlendirmede bulundu.

“Kötü haber bağımlılığı” pandemi sürecinde öne çıktı

Kötü haber bağımlılığı kavramının, “sosyal medyada daima olarak berbat haberleri okumaya devam etmek” için kullanıldığını kaydeden Doç. Dr. Gül Esra Atalay, bu kavramın bilhassa koronavirüs pandemisi devrinde gündeme geldiğini söyledi. Berbat haber bağımlılığının aslında yeni bir olgu olmadığını söz eden Doç. Dr. Gül Esra Atalay, “Gazetecilikte uygun bilinen bir kelam vardır: ‘Kan varsa manşet olur.’ Bu kelam dehşet verici, berbat, tehlikeli mevzuları içeren haberlerin her vakit ilgi çektiğini anlatmak için kullanılır. Türkçe’de ‘Kötü haber bağımlılığı’ ya da ‘felaket kaydırması’ olarak kullanılmaya başlanan ‘doomscrolling’ kavramı da aslında birebir olguyla ilgilidir.” dedi.

Sürekli makus haber tasa ve tasayı artırabilir…

Özellikle telaş, kaygı ve panik periyotlarında hayatta kalma düzeneğimizin bir gerekliliği olarak tehlikelerden evvelden haberdar olma gereksinimimizin arttığını vurgulayan Doç. Dr. Gül Esra Atalay, “Dolayısıyla toplumsal medyayı da kelam konusu tasa, kaygı ya da paniğe neden olan hususlar hakkında edinebildiğimiz kadar fazla bilgi edinmek ve kendimizi hazırlamak için kullanıyoruz. Bu davranışın iki olası sonucu var: Makus haberleri okuyarak kendimizin ve sevdiklerimizin uygun ve inançta olmalarına sevinebilir, münasebetiyle bir karşılaştırma yaparak avantajlı durumumuzu görmekten haz duyabiliriz. Öte yandan daima berbat haberleri okuyarak tasalarımızı, telaşımızı artırabiliriz.” diye konuştu.

Olumsuz haberler ilgi çektiği için çok yer alıyor

Olumsuz haberlerin haber kuruluşları açısından düşünüldüğünde ilgi çekmek maksadıyla kullanıldığını belirten Doç. Dr. Gül Esra Atalay, “Haber kuruluşları özünde kar elde etme güdüsüyle hareket eden yapılar oldukları için, okuyucuların daha fazla ilgisini çekebilecek, daha çok tık alacak haberleri mümkün olduğunca çok kullanmayı tercih ediyorlar. Rastgele bir haberi mümkün olduğunca sansasyonel, telaş verici, endişe yaratıcı biçimde vermek de okuyucuların ilgisini çekmek için kullanılıyor. Makus haber bağımlılığı içerisindeki okuyucu, bu çeşit haberleri bilhassa arayıp bulabilir ya da bu çeşit haberlerle karşılaştığında okumayı bırakamayabilir.” dedi.

Sosyal medyanın algoritmaları da tesirli oluyor

Bu fenomenin bilhassa günümüzde bu kadar yaygınlaşmasının en değerli sebebinin, toplumsal medya mecralarının dayandığı teknolojik alt yapıda aramak gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Gül Esra Atalay, “Kullanıcı tecrübesini uygunlaştırmak ve kullanıcıları daha uzun müddet platformlarda tutmak için toplumsal medya mecralarında yer alan algoritmalar, daima olarak ilgilendiğimiz, okuduğumuz içeriklerin benzerilerini karşımıza çıkartmak suretiyle, bizleri filtre balonlarına hapsetmektedir. Münasebetiyle algoritmaların kimsenin görmezden gelemeyeceği olumsuz haberleri daha olumlu bir habere tercih edeceğini kestirim etmek sıkıntı değil. Berbat haber bağımlılığı algoritmaların bu tercihi münasebetiyle da besleniyor ve bireyleri tesiri altına alıyor.” dedi. 

Haberden kaçma davranışı da ortaya çıkabiliyor

Sürekli olarak makûs haberlere maruz kalmanın George Gerbner’in söz ettiği üzere “acımasız dünya sendromu”na da yol açtığını kaydeden Doç. Dr. Gül Esra Atalay, kimi şahıslarda de berbat haber bağımlılığının bilakis haberden kaçınma davranışının görülebildiğini söyledi. Doç. Dr. Gül Esra Atalay, şöyle devam etti: “Kötü haber bağımlılığı nedeniyle bireyler içinde yaşadıkları dünyayı olduğundan daha makûs bir yer olarak algılayabilirler, tasa ve telaşları artabilir. Ancak elbette pandemi, terör, savaş ya da bunlar üzere telaş verici olaylar karşısında bireylerin verdikleri tek reaksiyon berbat haberlerin bağımlısı olmak değil. Bunun tam zıddı de kelam konusu olabiliyor. ‘Haberden kaçınma davranışı’ olarak kavramsallaştırılan bir öteki reaksiyon daha kelam konusu. Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü’nün 2022 yılı Dijital Haber Raporunda da görüldüğü üzere birçok farklı ülkedeki okurlar savaş ya da pandemi üzere olumsuz hususlara dair haberleri görmekten bilhassa kaçınıyor. Haber kuruluşlarına olan itimadın azalmasıyla bu kaçınma davranışında artış görülüyor.  Bu da kaygı ve telaşla baş etmenin bir diğer yolu: Dünyada ya da etrafımızda olumsuz gelişmeler olduğunda adeta gözlerimizi kapatmak ve kabuğumuza çekilmek…”

Her iki durumla da mücade etmek gerekiyor

Hem makus haber bağımlılığının hem de haberden kaçınma davranışının içinde yaşadığımız dünyada neler olup bittiğini öğrenme, bilgi edinme ve ömrümüzü bu bilgiler ışığında düzenlememize hizmet eden haberle sağlıklı ilgi kurma biçimleri olmadığını vurgulayan Doç. Dr. Gül Esra Atalay, “Dolayısıyla yanlışsız haber alma hakkımızın önünde birer pürüz teşkil ediyorlar. Bu nedenle bu durumlarla gayret etmek gerekiyor.”uyarısında bulundu.

Kötü haber bağımlılığında farkında olmak önemli

Bu çabayı verirken yapılması gerekenlere de değinen Doç. Dr. Gül Esra Atalay, “Kötü habere bağımlı hale geldiğimizi, toplumsal medyada olumsuz haberleri okumaktan kendimizi alıkoyamadığımızı düşünüyorsak bunu fark etmek bile epey kıymetli. Bu durumun telaşlarımızı artıracağını, bize yararının dokunmayacağını bilerek bu davranışa her yöneldiğimizde bu farkındalıkla hareket etmek bu bağımlılıktan kurtulmak için kıymetli bir birinci adım.” dedi.

Gelişmeler haber kuruluşlarının web sitelerinden takip edilebilir

Doç. Dr. Gül Esra Atalay, tekliflerini şöyle tamamladı: 

“Sosyal medyada haber tüketirken daima benzeri mevzular hakkındaki paylaşımlara tıklamak yerine gündemle ilgili birden fazla bahse dair haberlere yönelmeye çalışmak, gerekirse dijital mecralardaki haber tüketimimizi toplumsal medya mecraları yerine haber kuruluşlarının web sitelerinden yapmak, böylelikle daha çeşitli mevzu başlıklarındaki habere ulaşmak da alabileceğimiz bir diğer tedbir. Şayet toplumsal medya mecralarındayken ekranımızı daima olarak berbat haberleri okumak için kaydırmaktan vazgeçemiyorsak taşınabilir cihazlarımızda toplumsal medya platformları için ekran müddetleri belirleyerek buralarda geçirdiğimiz süreyi kısıtlamak hasebiyle algortimaların da beslediği felaket haberleri zincirinden kopmak, dünyayı daha gerçekçi biçimde görmemize imkân verebilir.”

 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

instagram takipçi satın al
gaziantep escort bayan gaziantep escort turkhacks.com hack forumu hacker sitesi escort muğla izmir escort Manavgat Escort deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler